GÖKAĞAÇ KÖYÜ:

         Gökağaç köyü, Malatya ili, Arguvan ilçesinin 20 km. kuzeyinde bulunmaktadır.Köyün doğusunda Konakbaşı, kuzeyinde Alhasuşağı, güneyinde Kuyudere ve Koçak köyleri bulunmaktadır.

         Gökağaç köyündeki halk, atma aşiretinden ayrılarak buraya yerleşmiştir.Bu yörede bulunan Alhasuşağı, Çobandere, Yoncalı, Güngören, Kömürlük, Sığırcıuçağı, Kuruttaş ve Göçeruşağı ile Arapgir ilçesine bağlı Aşağı Atma köylerinin Atma Atma aşiretinden ayrıldığı yöre halkı belirtmektedir.

         Gökağaç köyü çok eski bir yerleşim yeridir. Prof.Dr.Rafet YİNANÇ’ın “1560 Yılı Kanuni Devri Malatya Tahrir Defteri” kitabında Gökağaç’ın Konakbaşına(Apası) bağlı bir mezra olduğu belirtilmektedir.Ayrıca köyün Çayırbaşı mevkiinde çıkan iki büyük küp Cevat GEDİK’in evinde bulunmaktadır.Bu küplerden büyüğü 14 küçüğü 8 teneke buğday alabilmektedir.Göldağı’nda bulunan “Eri Gölle” ziyaret yerindeki mezarın Abdulvahap Ziyaretinin kardeşi Uzun Musa’ya ait olduğu söylenir.Köy hudutları dahilinde zaman zaman çıkan eski eser bulguları Gökağaç’ın çok eski bir yerleşim yeri olduğu izlenimini vermektedir.

KÖY HALKININ UNVAN VE SOYADLARI:

Gedikoğulları(Gedik), Hortoğulları(Arduç), İyihasanoğulları(Ayvalı), Hırikhasanoğul-

Ları(Çopur, İrfan ve Doğan), Mehmetalioğulları(Çakıl), Husununoğulları(Özbek),

Kındonunoğulları(Durmuş), Satonunoğulları(Boyacı), Golonunoğulları(Saraç), Meh-

metağaoğulları(Camcı), Yusufoğulları(Özalp), Hıbonunoğulları(Özbakır ve Gelir),

Husununoğulları( Çelik), Delimehmetoğulları(Karaca), Musaoğulları(Çubukçu), Kör-

alioğulları(Gürer), Bosununoğulları(Bozacı), Hancikoğulları(Kabakçı ve Çelik), Süleymanoğulları(Demirçivi), Alioğulları(Göldağ), Lalonunoğulları(Yalçınkaya), Kösemehmetoğulları(Köse), Sinemillioğulları(Varol) ve Hancikoğulları(Kabakçı) lakap ve soyadları ilebulunmaktadır.

         Anlatılanlara göre köy halkının bundan yaklaşık 300 yıl önce Aşağı Atma köylerinden ayrılarak buraya yerleşmiştir.

GÖKAĞAÇ KÖYÜ COĞRAFİ BİLGİLERİ:

Köyün Yerleşim yeri kodu                         :1300-1450

Akarsuları                                                     :Dutlu, Taşpınar, Yanık deresi, Hido deresi

Tarım yapılabilir alan                                  :2000 Da

Toprak grubu                                                :Bazaltik topraklar

YÜKSELTİ ADI                                    YÜKSELTİ ADI(mt)    KÖYE UZAKLIK(mt)

Nohutlu Tepe                                                       1681                                  1600

Bakacayurdu Tepesi                                           1682                                  1550

BİTKİ ÖRTÜSÜ:

         Gökağaç köyünün bulunduğu yer orman sahasıdır.İri yapılı olan orman, köylüler tarafından korunmaktadır.Korunan orman köye canlılık getirmektedir.Köyün orman sahasının geniş olmasından dolayı ormanlık sahada tavşan, tilki, kurt, domuz, keklik gibi av hayvanları bulunmaktadır.Ancak son yıllarda Malatya il merkezine gelen avcılar av hayvanlarına oldukça zarar vermişlerdir.

SULAMA SUYU VE TARIMCILIK:

         Köy arazisinin ormanla kaplı ve dik yamaçlardan oluşmasından dolayı tarıma elverişli arazisi yok denecek kadar azdır.Köyün Çayırbaşı mevkiinden gelen su ile yetersiz miktarda da olan kayısı ve elma bahçeleri yetiştirilmektedir.köyde sade kendi ihtiyaçlarını karşılayacak miktarda arpa ve buğday ekilebilmektedir.Tahılların ekin biçim işleri ilkel olarak yapılmaktadır.

         Köyün ana geçim kaynağı hayvancılıktır.Geçmişte çok yaygın olan hayvancılık son yıllarda genç nüfusun şehirlere göçmüş olmasından dolayı gittikçe azalmaktadır.Bu gün köyde 150 büyükbaş, 2000 civarında küçükbaş hayvan bulunmaktadır.Köyün şehir merkezlerine uzak olmasından dolayı hayvanların sütünden yeteri kadar yararlanılamamaktadır.

KÜLTÜREL DURUM:

1-SOSYAL YAPI:Köyde feodalizmin kuralları hakimdir.Aile, baba tarafına dayanır.Ailede söz sahibi babadır.Baba yoksa büyük oğlu oda yoksa anne söz sahibi olur.Baba tarafından gelen akrabalık birinci sınıf akrabalık sayılır.Anne tarafından gelen akrabalık ikinci sınıf akrabalık sayılır.Ev içinde anne, gelinlerin ve kızların üstünde söz sahibidir.Köyde, eskiden dede çocukları ve torunları kapsayan büyük aileler bulunmakta iken, bugün aileler küçülmüştür.Yine eskiden çok çocuk tercih edilirken günümüzde nüfus planlamasına gidilmektedir.Eskiden büyüklerin isimleri çocuklara verilirken günümüzde gençler fazla baskı altında kalmadan çocuklarına istedikleri isimleri vermektedirler.Evlilik geçmişte akrabalar veya aynı köyde yapılmaktayken günümüzde evlilikler köy dışından yapılabilmektedir.

2-KONUT DURUMU:Köydeki konutların geneli taş ve kerpiçten yapılmıştır.Betonarme ev bulunmaktadır.Yapıların genelde dış duvarlarında taş, ara bölmelerinde kerpiç kullanılmıştır.Evlerin çoğu iki katlı olup, alt kat büyükbaş hayvanların barınması için ahır olarak kullanılmaktadır.Aile halkının barınması için kullanılan evler dört bölümden oluşur.İki oda bir kiler ve bir hol(antre) olarak kullanılır.Küçük baş hayvanlar için yapılan ahırlar genellikle evin dışında bulunmaktadır.Evlerde ve ahırlarda çatı bulunmaktadır.Evlerin tavanına ağaçlar dizilerek üstü çamur ve toprakla sıkıştırılmıştır.Yağmurlu havalarda Loğ denilen silindir şeklinde yapılmış taşla tavan sıkıştırılarak evlerin damlamaması önlenir.Kışın kar küreleme kürekleri ile evlerin üzerindeki karlar temizlenir.Köyde betonarme ve modern evlerin bulunmamasının nedeni sürekli göç yaşanmasından kaynaklanmaktadır.

GİYİM VE KUŞAM:

ERKEK GİYİMİ:Köyde erkek giyimi olarak yemeni, yün çorap, şalvar, gömlek, yelek, ceket giyilir ve başa şapka takılır.Bele, köyde örülmüş olan kemer veya şal bağlanırdı.

AŞİRETLERİN DURUMU:

         Aşiretlerin önemli özelliği konar göçer olmalarıdır.Aşiretler hayvancılıkla uğraşırlar.Yazın yaylara göçerler, kışın ovalara inerlerdi.Aşiretler göç esnasında gittikleri yerlere zarar vermekteydi.aşiretler büyüdükçe verdikleri zararlarda artmaktaydı.Hareket halinde olmaları nedeni ile disipline edilemiyor, askerlik ve vergi gibi konularda onlardan yararlanılamıyordu.

1961 yılında aşiretlerin gücünü kırmak için bir padişah fermanı çıkartılmıştır.Bu fermana göre Aşiretleri parçalayarak yerleşik düzene getirmek istenmiştir.Ancak aşiretler yaşam biçimlerinden kolay vazgeçememelerinden Aşiretler yerleşik düzene geçmeleri 250-300 yıl almıştır.

ATMA AŞİRETİ:

         Arguvan köylerinde oturan Atmalılar Elbistan ve Pazarcık yöresinde bulunan Atma aşiretinden ayrılma olduklarına dair bir görüş birliğindedirler.Aşiretin boy beyi ailesinden Ahmet Fehmi ÇIPLAK’a göre Atma aşiretinin 1634 yılında Irak’daki Gülhur boyundan ayrılarak Adıyaman ve Urfa yöresine yerleşmiştir.O dönemde Atmakan ismi ile anılmakta ve 500 çadırdan ibaretti.Bazı kaynaklara göre Atma aşireti Rışvan aşiretinin bir koludur.Rışvan aşiretinin en büyük kolu Atma aşiretidir.Adıyaman bölgesinde bulunan Rışvan Aşiretinin Elbistan ve Pazarcık yöresinde Atma Aşireti bulunmaktaydı.Atma Aşireti Arguvan ve Arapgir ilçelerinin dağınık kesimlerini yaylak olarak kullanmış; daha sonra buralara konaklanmış ve yerleşik duruma geçmişlerdir.Yine bazı kaynaklara göre 1750-1770 yıllarında Rışvan aşireti Adıyaman’dan Sivas’a kadar olan bölgeye hakimdi.

         1734 yılında Alacahan’da bulunan Atmalılar, Sofular cemaatine saldırmış 1766 yılında Alacahan’a yerleştirilmesi istenmiştir.O tarihte 1000 çadırları bulunmaktadır.1720 yılında Arap eşkıyasının mezaratının önlenmesi için Harran ovasına yerleştirilirler.

Yine bazı kaynaklara göre Atma Aşireti Erkadı Türk olup ilk çıkış yeri Horasandır.

Alhaslar’ın Atma Aşiretine mensup olduğu söylenir.Alhasların ve Atmalıların dağıldığı yerler.

GÖKAĞAÇ KÖYÜ

Yaylaları Göldağı’na yaslanır

Çoban kaval çalar, kuşlar seslenir.

Karasaban gitti, demir paslanır,

Motorla tanıştı Gökağaç köyü

Köyün girişinde karşılar, Silo

Çok palanlar dikti, palancı Pılo,

Geçmiş bir mirastır, unutma dılo

Sevgi, şevkat bekler Gökağaç köyü

Düğünde çalardı davula zurna,

Patlardı mavzer, tabanca, kırma.

Tura çaldı, Hıdır gardaş oturma,

Neşeyle dolardı Gökağaç köyü

Misafir severdir, şendir hanesi

İkram candandır, yok bahanesi,

Halit dayı derki, en şahanesi,

Atma köylerinden Gökağaç köyü

Tarihler mertliği anlatır bize,

Eşkıya Reşo’dur, gelir mi dize.

Pala merdiveni dayadı yüze,

Ne canlar tanıdı, Gökağaç köyü.

Arabadan indim ortalık kara,

Belliklerde üç beş lamba fukara.

Gökağaç göründü yavrum Ankara

Başkentle özdeşti, Gökağaç köyü.

Yüreğime acı inceden sızdı,

Eskiden çok şendi, şimdi ıssızdı.

Çaldı gençlerimi gurbet hırsızdı.

Yaşlılara kaldı gökağaç köyü.

Geçmişe sahiplen gelecek sensin

Birlikte güç vardır bunu bilesin.

Uzak kalsak bile yüreklerdesin

Dostlar unutmazmış Gökağaçköyü

                                                                                                                                            Rıza PARLAK